دانشگاه قم پژوهش های زیرساخت های عمرانی 2783-140X 11 2 2025 12 22 Investigating the Cyclic and Post-Cyclic Behavior of Marl Soil Contaminated with Used Motor Oil بررسی رفتار سیکلی و فراسیکلی خاک مارن آلوده شده به روغن سوخته 47 65 3702 10.22091/cer.2025.11950.1589 FA علیرضا دشتی گروه مهندسی عمران، دانشکده فنی و مهندسی، دانشگاه قم، قم، ایران 0000-0001-6092-8802 مهدی خداپرست گروه مهندسی عمران، دانشکده فنی و مهندسی، دانشگاه قم، قم، ایران 0000-0002-4007-4093 مجید یزدان دوست گروه مهندسی عمران، دانشکده فنی و مهندسی، دانشگاه قم، قم، ایران 0000-0003-4355-118X Journal Article 2025 01 06 Soil contamination has been on the rise with the increasing demand for oil and its derivatives, leading to both environmental hazards and potential impacts on the geotechnical behavior of soils. Leakage of pollutants such as used motor oil into roadbeds and subgrade layers is considered a major challenge. Fine-grained cohesive soils, such as marl, are particularly more sensitive to moisture and hydrocarbon pollutants compared to other soil types. Despite numerous studies on the monotonic behavior of marl soils, less attention has been given to their cyclic and post-cyclic behavior. This study has evaluated the effect of used motor oil contamination on the cyclic and post-cyclic behavior of marl soil using a simple shear device. Marl soil samples were mixed with 0, 4, 8, 12, and 16% by weight of used motor oil and subjected to testing. The results indicated that an increase in the percentage of used motor oil up to 16% led to a 27% reduction in shear strength. Moreover, this contaminant reduced soil cohesion and internal friction angle by up to 47 and 6% before cyclic loading, and by 29% and 14% after it, respectively. However, the shear strength and cohesion improved after cyclic loading. Under cyclic loading, an increase in the oil content resulted in higher damping ratios and lower shear modulus values. Additionally, increasing the vertical stress led to an increase in shear modulus and a decrease in damping ratio. An increase in strain amplitude after 20 cycles led to a maximum of 89% increase in damping ratio, observed in the samples containing 16% oil under a vertical stress of 150 kPa. SEM analysis of the contaminated samples revealed reduced porosity and increased sample cohesion after cyclic loading compared to pre-loading conditions. آلودگی منابع خاک با افزایش نیاز روز‌افزون بشر به نفت و فرآورده­های آن سیری صعودی داشته است. در این خصوص نشت آلاینده­هایی نظیر روغن سوخته در بستر راه­ها و نفوذ به لایه­های زیرین راهسازی به عنوان یک چالش تلقی شده است. با توجه به اینکه بستر این راه ها تحت بارهای متناوب ترافیکی هستند، بررسی رفتار سیکلی و فراسیکلی این خاک­ها حائز اهمیت می­باشد. از طرف دیگر تاثیر­پذیری خاک­های ریزدانه چسبنده مانند خاک­های مارن نسبت به افزایش رطوبت و آلاینده­های هیدروکربنی در مقایسه با دیگر انواع خاک­ها­ به مراتب بیشتر می­باشد. علی­رغم آن­که مطالعات بسیاری برای بررسی رفتار مونوتونیک خاک مارن صورت گرفته اما به رفتار سیکلی و فراسیکلی آن کمتر پرداخته شده است. از این رو در این مطالعه، تاثیر آلاینده روغن سوخته بر رفتار سیکلی و فراسیکلی خاک مارن با دستگاه برش ساده مورد ارزیابی قرار گرفته است. نمونه­های خاک مارن با صفر، 4، 8، 12 و 16 درصد وزنی روغن سوخته ترکیب و مورد آزمایش قرار گرفتند. نتایج این آزمایش­ها نشان داد که افزایش روغن سوخته تا 16 درصد موجب کاهش 27 درصدی مقاومت برشی شد. همچنین این آلاینده حداکثر 47 و 6 درصد قبل از بارگذاری سیکلی و 29 و 14 درصد پس از آن چسبندگی و زاویه اصطکاک خاک را کاهش دادند. همچنین این دو پارامتر پس از اعمال بار­سیکلی بهبود یافتند. تحت بارگذاری­های سیکلیک با افزایش درصد روغن سوخته نسبت میرایی افزایش و مدول برشی کاهش یافت. از طرفی افزایش سربار باعث افزایش مدول برشی و کاهش میرایی شد. افزایش دامنه کرنش پس از20 سیکل منجر به افزایش حداکثری 89 درصدی میرایی گشت که در نمونه­های حاوی 16 درصد آلاینده تحت سربار 150 کیلوپاسکال رقم خورد. نتایج آزمایش­ها SEM که به منظور بررسی ریزساختاری نمونه­های آلوده­شده صورت گرفت، کاهش تخلخل و افزایش پیوستگی نمونه­ را پس از بارگذاری سیکلی نسبت به پیش از آن نشان داد. https://cer.qom.ac.ir/article_3702_06fbfb98d8cec568b3a9fb121c2c96e9.pdf